Dane adresowe:

Muzeum Saturn w Czeladzi
ul. Dehnelów 10
41-250 Czeladź
tel.: 32 265 42 93, 32 265 42 98
e-mail: muzeumczeladz[at]gmail.com

Jesteś na: Strona główna / Aktualności

Aktualności

11 SIE 2020

77 lat od Akcji „Oderberg”

W nocy z 11 na 12 sierpnia 1943 roku na terenie powiatów będzińskiego, sosnowieckiego i chrzanowskiego okupant niemiecki przeprowadził jedną z największych operacji represyjnych wymierzonych przeciwko Polakom. Akcja oznaczona kryptonimem „Oderberg” miała na celu likwidację polskiego podziemia lewicowego tak komunistycznego, jak i socjalistycznego. Przeprowadzona została przez rejencyjną placówkę gestapo w Katowicach podlegającą kierowniczej placówce Policji Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa w Prowincji Górnośląskiej.

Do licznych aresztowań obejmujących ogółem kilkadziesiąt rodzin doszło w Czeladzi. Ofiarami akcji stali się przede wszystkim członkowie konspiracyjnej PPS-WRN i jej Gwardii Ludowej, w mniejszym stopniu konspiracji komunistycznej, w większości pracujący w kopalniach „Saturn” i „Czeladź” oraz ich najbliżsi. Niemcy wdzierali się do mieszkań znienacka wyrywając ze snu przerażonych domowników. Jednocześnie przeprowadzano rewizje w poszukiwaniu nielegalnych materiałów, jak również broni, podczas których nierzadko niszczono sprzęty domowe. Całe rodziny, przy wtórze krzyków i komend, w pośpiechu wyprowadzano do oczekujących na ulicy krytych samochodów ciężarowych. Zatrzymanych umieszczono w prowizorycznie zorganizowanym areszcie w miejscowej szkole przy ul. Będzińskiej. W pierwszej kolejności oddzielono kobiety z dziećmi od mężczyzn. Dorosłym krępowano ręce drutem z tyłu pleców, osadzonych bito nie oszczędzając głośno płaczących matek i ich dzieci. Po kilku godzinach wszyscy zostali przewiezieni do policyjnego więzienia zastępczego w Mysłowicach i rozmieszczeni w oddzielnych celach zbiorowych.

W dniu 12 lub 13 sierpnia w niezwykle okrutny sposób rozdzielono dzieci od matek. Najmłodsi poniżej 15 roku życia wysłani zostali do tzw. Polenlagru czyli obozu przejściowego zlokalizowanego w Pogrzebieniu koło Raciborza. Przerzucani następnie z obozu do obozu ostatecznie w sierpniu 1944 r. trafili do Prewencyjnego Obozu dla Młodzieży Polskiej w Potulicach niedaleko Bydgoszczy. Panował w nim bardzo surowy reżim, za najmniejsze przewinienia dzieci były surowo karane. Niejednokrotnie dochodziło też do bestialskiego ich maltretowania przez członków załogi obozowej. Oddzielenie od rodziców oraz pobyt w potulickim obozie był dla aresztowanych dzieci przeżyciem nad wyraz traumatycznym obciążającym psychikę na całe życie.

Matki tych dzieci natomiast od razu skierowano w transportach zbiorowych w dniach 13-14 sierpnia do KL Auschwitz.

Mężczyzn zaś poddano kilkumiesięcznym potwornym przesłuchaniom –byli kopani po całym ciele, bici pięściami, gumową pałką z metalowymi zakończeniami, biczami rzemiennymi, wieszani głową w dół. Oprawcy stosowali perfidne tortury – więźniom wbijano pod paznokcie rozpalone igły, opalano nad ogniem wilgotne stopy, wlewano wodę do nosa. Część z nich rozstrzelano w egzekucjach pod Ścianą Śmierci jako więźniów policyjnych z wyroku sądu doraźnego w KL Auschwitz, pozostali, którzy przeżyli te niewyobrażalne cierpienia trafili w różnych transportach do niemieckich obozów koncentracyjnych w Auschwitz, Gross-Rosen, Mauthausen i Ravensbrück.

Niewielu z uwięzionych osób dorosłych przeżyło śledztwo i obozy koncentracyjne.

wszystkie aktualności rejestr zmian wiadomości

Redakcja strony: Aktualności Rejestr zmian

  • Podmiot udostępniający informację: 
  • Pierwsza publikacja:  
  • Aktualizacja publikacji:  
  • Wytworzenie publikacji:  
  • Zatwierdzenie informacji:  
Drukuj Liczba odwiedzin: 56

Obsługa i nadzór techniczny: IntraCOM.pl