Dane adresowe:

Muzeum Saturn w Czeladzi
ul. Dehnelów 10
41-250 Czeladź
tel.: 32 265 42 93, 32 265 42 98
e-mail: muzeumczeladz[at]gmail.com

Jesteś na: Strona główna / Aktualności

Aktualności

17 LIP 2020

80. rocznica „krwawej środy”

W dniu dzisiejszym mija 80. rocznica wydarzeń, które przeszły do historii pod nazwą „krwawa środa”. Ich bezpośrednim przyczynkiem stał się pewien incydent stanowiący do dzisiaj bardzo kontrowersyjny i z powodu braku źródeł wciąż nie końca jasny temat z zakresu dziejów okupowanej Czeladzi. Według zachowanego raportu funkcjonującego w mieście 44. Rewiru policyjnego z dnia 12 lipca 1940 r. dwóch niemieckich policjantów wyruszyło pod konkretny ustalony wcześniej adres, pod którym miał przebywać uchylający się od obowiązku pracy niejaki Kowalski, żeby doprowadzić go do Urzędu Pracy w Będzinie. Policjanci nie zastali poszukiwanego w domu, zatrzymali jednak przypadkowego przechodnia z zamiarem sprawdzenia jego personaliów. Stawił on opór, postrzelił próbującego go wylegitymować wachmistrza Heinischa, po czym zbiegł.

Następstwem tego incydentu było aresztowanie i przetransportowanie do policyjnego więzienia zastępczego w Sosnowcu pięciu osób określonych w raporcie jako krewni Kowalskiego. Na tym przedsięwzięte środki odwetowe nie zakończyły się. Rankiem 17 lipca niemieccy policjanci z 44. rewiru wspomagani przez 83. batalion Schupo, batalion szkoleniowy policji pomocniczej sformowany z miejscowych Niemców zamieszkujących rejencję katowicką oraz oddział policji kryminalnej w sile około kilkuset ludzi pojawili się w Czeladzi i po zablokowaniu dróg wyjazdowych rozpoczęli akcję przeszukiwania wszystkich mieszkań pod kątem nielegalnego przetrzymywania broni i wyprowadzania z nich mężczyzn powyżej 14 roku życia. W poszczególnych punktach miasta, między innymi na ulicy Pieńkowskiego, placu szkoły przy ul. Będzińskiej, terenie wokół dawnego domu noclegowego dla kawalerów przynależnego do Towarzystwa Górniczo-Przemysłowego „Saturn” SA, boisku KS „Placówka” na Piaskach (chociaż w tym przypadku raporty tamtejszego posterunku nic nie mówią o działaniach policyjnych w tej części miasta) zostało ich zebranych niemalże sześć tysięcy. Z rozkazu kierujących operacją musieli leżeć nieruchomo twarzą do ziemi, a na specjalne wywołanie podejść do naprędce ustawionego miejsca przesłuchań przechodząc uprzednio przez utworzony szpaler oprawców okładających ich kolbami karabinów. Mężczyźni byli godzinami bici pałkami lub batami, kopani oraz deptani, a wszystko to działo się z towarzyszeniem gwałtownych, wręcz dzikich okrzyków Niemców i szczekań agresywnych psów. Z wyjątkowym sadyzmem traktowano Żydów. Nie oszczędzono nawet duchownego. Pośród zatrzymanych i maltretowanych znalazł się ówczesny wikariusz parafii pw. św. Stanisława BM ks. Edward Sowula.

Według wspomnień jednej z czeladzianek mieszkającej wówczas przy ul. Pieńkowskiego krew z ran płynęła drogą wartkim ciurkiem. Sytuację mężczyzn dodatkowo pogarszała pogoda. Całodniowy żar lejący się z nieba powiększał ich udrękę. Brutalna akcja pacyfikacyjna, w przekonaniu dowódców przeprowadzona wzorowo i z całkowitym sukcesem, wstrząsnęła ludnością miasta. W jej wyniku miano także aresztować w przybliżeniu 200 osób. Niestety zachowane szczątkowe źródła nie pozwalają odnieść się do tej liczby występującej w różnych opracowaniach dotyczących opisywanej tematyki. Tym bardziej jest to trudne z powodu nie zamieszczenia w meldunkach jakiejkolwiek informacji o dokonanych aresztowaniach. Podobnie przedstawia się kwestia zastrzelonych w trakcie „krwawej środy”. W przytaczanych przez rozmaitych autorów opisach lipcowych zdarzeń można znaleźć wiadomości, że podczas akcji nikt nie zginął, jak też dane odnoszące się do trzech względnie pięciu osób, które straciły życie pamiętnego 17 lipca 1940 r. I znowu, brak materiałów archiwalnych uniemożliwia w pełni weryfikację tych stwierdzeń.

 

By zachować w pamięci potomnych te pełne ludzkich dramatów wydarzenia jedna z czeladzkich ulic usytuowana w obrębie Nowego Miasta nosi nazwę 17 lipca.

wszystkie aktualności rejestr zmian wiadomości

Redakcja strony: Aktualności Rejestr zmian

  • Podmiot udostępniający informację: 
  • Pierwsza publikacja:  
  • Aktualizacja publikacji:  
  • Wytworzenie publikacji:  
  • Zatwierdzenie informacji:  
Drukuj Liczba odwiedzin: 56

Obsługa i nadzór techniczny: IntraCOM.pl