Dane adresowe:

Muzeum Saturn w Czeladzi
ul. Dehnelów 10
41-250 Czeladź
tel.: 32 265 42 93, 32 265 42 98
e-mail: muzeumczeladz[at]gmail.com

Jesteś na: Strona główna / Aktualności

Aktualności

27 MAR 2020

KLIK - SATURN. Tadeusz Rudzki, czeladzki burmistrz, będziński (i nie tylko) architekt

Tadeusz Rudzki

Część 2

Zbliżony pod względem formy do Domu Katolickiego schemat obiektu, Tadeusz Rudzki zastosował w o wiele mniejszym, ale ważnym z punktu widzenia prestiżowego obiekcie. Historia powstania gmachu Urzędu Skarbowego w Będzinie jest echem rywalizacji miasta z Sosnowcem na polu lokalizacji siedzib ważnych instytucji w tych dwóch miastach. Wyprowadzenie placówki z Będzina w 1921 roku do Sosnowca, którego władze zaoferowały na jej siedzibę pałac Schöna w Ostrej Górce i przeniesienie urzędu z powrotem do Będzina w 1924 roku, w zamian za udostępnienie taniego lokalu w prywatnej kamienicy przy ulicy Modrzejowskiej, skłoniły włodarzy miasta do działania. Związanie instytucji na stałe z Będzinem mogła zapewnić jedynie budowa niezbędnego zaplecza, odpowiadającego kryteriom nowoczesności i komfortu. Budynek usytuowano na posesji Arona Szwarcbauma i Gustawa Weinziehera, u zbiegu ulic Kopernika i Sienkiewicza. Gmach zaprojektowany w 1934 roku oddano do użytku rok później. Jednopiętrowy obiekt otrzymał nieregularny rzut, podyktowany nietypowym kształtem działki, z charakterystycznym ściętym narożnikiem u zbiegu ulic. Jego wygląd prezentował się w gruncie rzeczy dość skromnie i powściągliwie. Krótsza, czteroosiowa fasada od ulicy Sienkiewicza posiadała wejście na pierwszej osi, zaakcentowane umieszczonym ponad nim pionowym pasem okiennym, podkreślającym klatkę schodową. W środku, oprócz pokoi dla petentów, znajdowało się obszerne archiwum zakładowe, a także skarbiec.

Najprawdopodobniej realizacją autorstwa Rudzkiego, przypadającą na początek lat 30. XX wieku, była szkoła powszechna siedmioklasowa przy ulicy Gzichowskiej, wzniesiona w sąsiedztwie starego, bardzo skromnego budynku szkolnego. Przemawia za tym chronologia inwestycji, jak i repertuar funkcjonalistycznych środków wyrazu, tak charakterystycznych dla tego architekta. Bardzo nowoczesna sylweta budynku szkoły charakteryzowała się dużym rozmachem. Rzut oparto na zasadzie przenikania się skrzydła podłużnego, leżącego równolegle do ulicy Świerczewskiego, z prostopadłym, ułożonym wzdłuż obecnej ulicy Namiarkowej. Urozmaiceniem fasady był wertykalny blok z klatką schodową – najwyższa partia budynku wystająca przed elewację i wiążąca ze sobą dwa skrzydła o zróżnicowanej liczbie kondygnacji. Nieustannie piętrzące się przed władzami miasta trudności finansowe sprawiły, że projekt udało się zrealizować tylko częściowo. Dalszą rozbudowę obiektu podjęto po II wojnie światowej. W latach siedemdziesiątych, ze względu na szkody górnicze i problemy konstrukcyjne, szkołę przeniesiono do nowo wybudowanego gmachu przy ulicy Wolności 51. W 2012 roku nieużywany od lat gmach szkolny rozebrano.

Dla Czeladzi Tadeusz Rudzki zaprojektował w 1925 roku przebudowę (a właściwie szeroko zakrojoną rozbudowę) szkoły przy ulicy Będzińskiej, która pozostała jedynie utrwaloną na kalkach, nigdy nie urzeczywistnioną wizją. Koncepcja Rudzkiego obejmowała dobudowanie prostopadle do pierwotnego, powstałego w początku XX stulecia budynku, dwóch potężnych skrzydeł – jednego dla chłopców i jednego dla dziewczynek, jako że szkoła miała mieć charakter koedukacyjny. Zespojenie obu skrzydeł złączką w postaci sali gimnastycznej miało spowodować powstanie obszernego dziedzińca wewnętrznego. Niestety, nieustanne problemy finansowe miasta – stały problem samorządów zagłębiowskich w niepodległej Rzeczpospolitej, nie pozwoliły na realizację tej jakże ciekawej propozycji.

Dogłębnych badań wymaga z pewnością obszerny, biorąc pod uwagę wiele lat aktywności zawodowej, dorobek Tadeusza Rudzkiego w zakresie budynków prywatnych, wykonywanych z ramienia prowadzonego przez niego biura projektowego, a także budynków użyteczności publicznej na terenie powiatu będzińskiego, czy wreszcie działalność budowlana na terenie Sosnowca. Ale to temat na zupełnie odrębny i  znacznie obszerniejszy artykuł.

wszystkie aktualności rejestr zmian wiadomości

Redakcja strony: Aktualności Rejestr zmian

  • Podmiot udostępniający informację: 
  • Pierwsza publikacja:  
  • Aktualizacja publikacji:  
  • Wytworzenie publikacji:  
  • Zatwierdzenie informacji:  
Drukuj Liczba odwiedzin: 56

Obsługa i nadzór techniczny: IntraCOM.pl