Realizacja: 2025r.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego w ramach programu Edukacja kulturalna 2025.
Zadanie zakłada realizację kompleksowych działań edukacyjno-animacyjnych istotnych dla rozwoju kapitału społecznego zogniskowanego wokół pogranicza dąbrowsko-śląskiego. Projekt skupia się na kilkuwiekowym dziedzictwie materialnym i niematerialnym sąsiedztwa miejscowości Czeladź i Siemianowice Śląskie. Realizowane będą działania poszerzające wiedzę, stymulujące kreatywność oraz integrujące i aktywizujące lokalne społeczności, takie jak:
1) Akademia Dąbrowsko-Śląskiego Pogranicza (cykl 5 spotkań dyskusyjno-problemowych),
2) dwa spacery śladem dziedzictwa pogranicza (historyczny oraz przyrodniczy),
3) multimedialna partycypacyjna wystawa czasowa o pograniczu (wraz z katalogiem),
4) gra miejska osadzona w specyfice pogranicza,
5) konferencja popularno-naukowa,
6) warsztaty plastyczne dla dzieci,
7) seminarium tworzenia nowych legend pogranicza z wykorzystaniem AI.
Całość zmierzać będzie do integracji przedstawicieli różnych grup społecznych i wzmacniania tożsamości kulturowej pogranicza.
Wysokość dofinansowania: 50 000,00 zł
W ramach projektu wydane zostały publikacje „Sąsiedztwo niejedno ma imię – pogranicze dąbrowsko-śląskie jako element kulturotwórczy” oraz „Nowe legendy z pogranicza Czeladzi i Siemianowic Śląskich”.
1. M. Wądołowski, Sąsiedztwo niejedno ma imię. Dziedzictwo pogranicza Czeladzi i Siemianowic Śląskich. Katalog wystawy czasowej, Czeladź 2025, ss. 50.
Wydawca: Muzeum Saturn, Czeladź 2025
Katalog towarzyszący wystawie „Sąsiedztwo niejedno ma imię. Dziedzictwo pogranicza Czeladzi i Siemianowic Śląskich” ukazuje pogranicze śląsko-zagłębiowskie jako przestrzeń spotkania, w której przez wieki przenikały się kultury, języki i tradycje. Rzeka Brynica, dawniej granica między państwami, dziś stała się symbolem współpracy i wspólnej pamięci. Autor, dr Marcin Wądołowski, prowadzi czytelnika przez historię regionu – od dawnych sporów o Jakubowice, przez przemysłowe dziedzictwo rodu Hohenlohe i rozwój kopalni „Saturn”, po codzienne życie strażników, robotników, uczniów i przyrodników.
W publikacji pojawiają się miejsca i zjawiska, które budowały lokalną tożsamość: Zielony Targ, graniczne posterunki, I Liceum im. Jana Śniadeckiego, a także przyrodnicze osobliwości doliny Brynicy – od chomika europejskiego po czarkę austriacką. Katalog pokazuje, że pogranicze nie jest linią podziału, lecz przestrzenią dialogu, w której historia, przemysł i natura tworzą wspólne dziedzictwo.
„Sąsiedztwo niejedno ma imię – Dziedzictwo poSąsiedztwo – Nowe legendy (wersja na stronę)granicza Czeladzi i Siemianowic Śląskich”
2.Nowe legendy z pogranicza Czeladzi i Siemianowic Śląskich, pod red. M. Wądołowskiego, Czeladź 2025, ss. 54.
Publikacja powstała w ramach projektu „Sąsiedztwo niejedno ma imię – pogranicze dąbrowsko-śląskie jako element kulturotwórczy”, dofinansowanego z programu Edukacja kulturalna Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Jego celem było odkrywanie, pielęgnowanie i twórcze rozwijanie lokalnych tradycji oraz historii terenów styku Czeladzi i Siemianowic Śląskich. Publikacja stanowi owoc wyjątkowego seminarium tworzenia nowych legend pogranicza zagłębiowsko-śląskiego, podczas którego przedstawiciele instytucji kultury wspólnie sięgali do dawnych podań, lokalnych historii oraz współczesnej wyobraźni, by nadać opowieściom pogranicza nowe życie. Szczególnym wyróżnikiem przedsięwzięcia jest fakt, że tworzenie nowych legend pogranicza odbywało się z wykorzystaniem narzędzi tzw. sztucznej inteligencji (AI).
W pracach uczestniczyli reprezentanci: Muzeum Saturn w Czeladzi, Muzeum Miejskiego w Siemianowicach Śląskich, Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Marii Nogajowej w Czeladzi, Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Anny Szaneckiej w Siemianowicach Śląskich, Kopalni Kultury w Czeladzi oraz Siemianowickiego Centrum Kultury.
Dzięki temu powstał zbiór opowieści, który – choć wyrastający z historii – śmiało patrzy naprzód, łącząc to, co było, z tym, co dopiero nadchodzi. To zaproszenie zarówno do powrotu na dawne ścieżki pogranicza, jak i do tworzenia nowych.
Nowe legendy z pogranicza Czeladzi i Siemianowic Śląskich
